Ég hef um nokkra hríð velt fyrir mér kaupum á nýjum gítar. Ekki er það nú vegna þess að það sé bráð þörf en mig hefur svo sannarlega langað í nýjan. Ástæða löngunar í nýjan gítar var samt ekki bara löngun í nýtt leikfang. Ég spila fingrapikk og með gítarnögl nokkuð jöfnum höndum. Þegar ég spila fingrapikk á gítarinn þá reynir meira á neglurnar og seinni árin hef ég tekið eftir því að neglurnar eru gjarnari á að brotna en áður. Mig langaði að geta magnað gítarinn upp en haldið í hlýlegan hljóm nælonstrengjagítarsins. Aukinn stirðleiki er einnig eitthvað sem fylgir þegar árunum fjölgar þannig að grennri gítarháls er óvéfengjanlega kostur. Þegar ég fór að leita að gítar sem hentaði rakst ég á NTX gítarana frá Yamaha og hreifst af. Sennilega hefði ég keypt einn slíkan ef þeir hefðu framleitt gítara fyrir örvhenta. Því miður þá er úrvalið af örvhentum gíturum sáralítið. NX gítararnir eru svokallaðir blendingsgítarar (crossover). Eftir að hafa skoðað úrval blendingsgítara fyrir örvhentan stóð valið á milli Cordoba Fusion 5 eða Taylor 214ce-n. Taylorinn varð fyrir valinu.

Nýi gítarinn er strengdur með nælonstrengjum og hálsinn er 48 mm breiður sem er mitt á milli breidd hálsins á hefðbundnum klassískum gítar (52 mm) og stálstrengja gítars (43 – 45 mm). Böndin eru 14 á hálsinum að þar sem hálsinn tengist búknum. Fingraborðið er aðeins bogskorið eins og á stálstrengja gítar en ekki flatt eins og á klassískum gítar. Gítarinn er með innbyggðum hljóðnema.

Gítarlík hljóðfæri eiga sér sögu sem telur í árþúsundum en saga hljóðfærisins eins og við þekkjum það í dag er heldur styttri. Antonio Torres frá Almeríu á Spáni er yfirleitt sagður faðir klassíska gítarsins. Hann gerði ýmsar breytingar á gítarnum og fullmótaði hönnun sína á árunum 1850 – 1860. Hönnun Torres gerði gítarnum mögulegt að vera fullgilt konsert hljóðfæri. Tarrega mótað síðan spilatæknina og Segovia lagði grunninn að því að gera klassíska gítarinn að virtu konserthljóðfæri. Þótt hönnun Torres hafi gert gítarinn hljómmeiri þá er vandi klassíska gítarsins er sá að hann er hljómlítill samanborið við önnur hljóðfæri. Þess vegna hentar hann betur sem einleikshljóðfæri þar sem spilað er í minni sölum frekar en sem samleikshljóðfæri eða þar salir eru stórir. Það er einnig frekar erfitt að spila á hann og mjög snúið að magna hljóðið upp án þess að það verði bjagað.

Gítarsmiðir hafa lengi reynt að brúa bilið á milli ólíkra tegunda gítara til að sameina það besta í báðum tegundunum. Spænskir gítarsmiðir gerðu til dæmis tilraunir í kringum 1960 með að brúa bilið á milli klassíska gítarsins og flamenco gítarsins. Báðar hafa þessar tegundir gítara eftirsóknarverð einkenni en báðar hafa þær einnig sínar takmarkanir. Ef það væri hægt að sameina kosti beggja tegunda í einum gítar væri til mikils unnið. Eftirsóknarverð einkenni klassíska gítarsins eru djúpur syngjandi tónn sem ómar lengi. Þetta hefur flamenco gítarinn ekki því hljómur hans er frekar hvass og ómar stutt. Það er hins vegar auðveldar að spila á flamenco gítarinn vegna þess að strengjahæðin er mun lægri sem gefur möguleika á mun hraðari spilamennsku. Gallinn er að þá eykst hættan á bandaskarki. Ástæða þessara tilrauna spænskra gítarsmiða var löngun flamenco gítarleikara tón sem lifði lengur en þeir vildu ekki tapa kostum flamenco gítarsins. Paco de Lucia sem var þekktasti flamenco gítarleikarinn hvatti til þessara tilrauna.

Á þessum tíma jukust vinsældir Bossa Nova tónlistarinnar sem var lágstemmd tónlist spiluð á litlum stöðum í Brasilíu og nælonstrengja gítarar voru mikið notaðir í þessa tónlist. Auknar vinsældir þesarar tónlistarstefnu kölluðu á stærri sali. Áhugi jazzgítaleikara á næslonstrengja gíturum jókst á sama tíma en áður spiluðu þeir mest megnis á stálstrengjagítara. Vandinn er samt áfram sá að þegar spilað var í stærri sölum þurfti að vera hægt að magna hljóðið upp í nælonstrengja gítarnum og það er erfitt að gera svo vel sé. Fyrst var eina leiðin að setja hljóðnema framan við gítarinn. Sú aðferð skilar náttúrulegasta hljóminum en er samt ómöguleg vegna hljóðendurkasts.

Fyrirtækin Ovation og Takamine voru brautryðjendur í að þróa blendingsgítara sem hægt var að magna upp. Þörfin sem ýtti undir þessa þróunarvinnu voru kröfur tónlistarmanna í jassi, poppi og kántrý um að geta notað nælon hljóminn á stórum sviðum. Fyrsti blendingsgítarinn frá Ovation kom á markaðinn árið 1971 og fyrsti Takamine gítarinn kom árið 1979. Takamine gítarinn var reyndar ekki blendingsgítar eins og við skiljum hugtakið í dag. Hann var í raun klassískur gítar sem hægt var að magna upp fyrir spilamennsku á stórum sviðum en mikilvægur í þróun blendingsgítaranna vegna hljóðnematækninnar sem gerði það mögulegt að magna nælonstrengina upp með betri árangri en áður.

Næsta tímamót í þróuninni var samstarf Gibson og Chet Atkins. Það samstarf skilaði sér árið 1981 í nælonstrengja gítar með hljóðnema sem gaf ekkert hljóðendurkast frá sér. Ástæðan var að hann var ekki með neinn hljóðbotn. Goodin Multiac gítararnir sem komu fram árið 1991 byggja á sömu hugmynd.

Taylor gítarinn minn er síðan næsta skref í þróun blendingsgítara með hljómbotni sem hófst með Ovation og Takamine gíturunum. Taylor fyrirtækið hóf framleiðslu á NS línunni sinni árið 2001. Í kringum árið 2012 hætti Taylor að skilgreina

blendingsgítarana sína sem sérstaka línu og framleiða núna Gand Consert og Grand Autitorium gítarana sína í bæði sálstrengja og nælonstrengja útgáfum. Núna er til dæmis hægt að fá Taylor 214ce stálstrengjagítar og nælonstrengjaútgáfan af þeim gítar væri Taylor 214ce-N sem er nýi gítarinn minn.

Helstu nýungar í Taylor blendings gíturunum er að hálsinn er boltaður við búkinn sem gerir það að verkum að viðgerðir á hálsinum eru auðveldari. ES-N rafkerfið er frábrugðið því sem áður var og hljóðmögnunin nær náttúrulegum hljómi gítarsins. Taylor fyrirtækið á ekki heiðurinn af því að vera fyrstir til að framleiða kúpt gripbretti en þeir eiga nú sennilega heiðurinn af því að gera það að staðalbúnaði á blendingsgíturum.

Þegar þetta er skrifað hef ég spilað dálítið á gítarinn og finn að kaupin voru ekki sóun á peningum. Nælonstrengirnir fara betur með neglurnar og það er auðvelt að spila á hann vegna þess að hálsinn er ekki eins breiður og á klassíska gítarnum en hann er aðeins breiðari en á stálstrengja gítarnum sem ég hef spilað mest á undanfarin ár. (Marin GPCPA4) Ég finn fyrir muninum en ég er ekki frá því að örlítil meiri breidd hálsins sé af hinu góða. Hljómurinn er mjúkur eins og maður ætlast til af klassískum gítar en samt ekki of dökkur. Það er greni toppnum sem á að gefa aðeins bjartari tón en ef það væri Sedrusviður í toppnum. Ég er virkilega sáttur við Taylorgítarinn þegar ég spila á hann án þess að tengja hann við magnara. Næsta grein verður sennilega um hvernig hann hljómar í gegnum Fishman Loudbox mini magnarann en hann er eini kassagítarmagnarinn sem ég hef aðgang að.

For some time now, I have been contemplating the purchase of a new guitar. It wasn’t out of dire necessity, but the desire for a new instrument was certainly there. However, this wasn’t just a craving for a new toy; there were practical reasons behind it. I play fingerstyle and with a thumb-pick in roughly equal measure. When playing fingerstyle, the strain on my fingernails is significant, and in recent years, I’ve noticed they break more easily than they used to. I wanted also the ability to amplify the guitar while maintaining the warm, characteristic tone of nylon strings. Additionally, as the years add up, a certain stiffness follows, making a slimmer guitar neck an undeniable advantage.

While searching for a suitable instrument, I came across the Yamaha NTX guitars and was quite impressed. I would likely have purchased one if they manufactured left-handed models. Unfortunately they don´t, the selection of left-handed guitars is notoriously slim. The NTX 900 and 1200 guitars are so-called “crossover” or hybrid guitars. After exploring the available options for a lefty, the choice stood between the Cordoba Fusion 5 and the Taylor 214ce-N. Taylor eventually was the one I chose.

My new guitar is strung with nylon, and the nut width is 48 mm—placing it right between the width of a traditional classical guitar (52 mm) and a steel-string guitar (43–45 mm). It features 14 frets to the body. The fretboard radius is slightly curved, much like a steel-string, rather than flat like a traditional classical guitar. It also features an integrated pickup system.

Guitar-like instruments have a history spanning millennia, but the story of the instrument as we know it today is somewhat shorter. Antonio de Torres, from Almería, Spain, is generally regarded as the father of the classical guitar. He made several key changes to the design and perfected his model between 1850 and 1860. Torres’ design allowed the guitar to become a fully-fledged concert instrument. Later, Francisco Tárrega refined the playing technique, and Andrés Segovia laid the foundation for establishing the classical guitar as a respected concert instrument.

However, despite Torres making the guitar more resonant, the classical guitar’s inherent challenge is its low volume compared to other instruments. Consequently, it is better suited as a solo instrument in smaller halls rather than in ensembles or large venues. Furthermore, it is relatively difficult to play and amplifying it without distorting the natural sound is a complex task.

Luthiers have long attempted to bridge the gap between different guitar types to combine their best features. Around 1960, Spanish luthiers experimented with bridging the gap between the classical guitar and the flamenco guitar. Both styles have desirable traits but also their limitations. The classical guitar is prized for its deep, singing tone and long sustain. The flamenco guitar lacks this, as its tone is sharp and percussive with short sustain. However, the flamenco guitar is easier to play because the action (string height) is much lower, allowing for faster playing—though this increases the risk of fret buzz. These experiments were driven by flamenco players who wanted more sustain without losing the playability of their instruments, a movement encouraged by the legendary Paco de Lucía.

At the same time, Bossa Nova—a low-key music style played in small Brazilian venues—was gaining popularity, and nylon-string guitars were central to that sound. As the genre grew, it moved into larger halls. Jazz guitarists, who previously favored steel strings, also began showing more interest in nylon strings. The problem remained: in larger venues, amplification was necessary, and doing it well was difficult. Initially, the only way was to place a microphone in front of the guitar. While this yields the most natural sound, it is often impossible in a live setting due to feedback.

Companies like Ovation and Takamine were pioneers in developing amplifiable hybrid guitars. This development was fueled by jazz, pop, and country musicians who wanted that nylon sound on large stages. Ovation’s first hybrid hit the market in 1971, followed by Takamine in 1979. While the Takamine wasn’t a “crossover” in the modern sense (it was essentially a classical guitar that could be plugged in), it was a milestone in pickup technology, allowing nylon strings to be amplified more effectively than ever before.

The next major turning point was the collaboration between Gibson and Chet Atkins. In 1981, this resulted in a nylon-string guitar with a pickup that produced zero feedback because it had no hollow acoustic chamber. The Godin Multiac guitars, appearing in 1991, were built on this same concept.

My Taylor guitar represents the next step in the evolution of hollow-body hybrid guitars that began with Ovation and Takamine. Taylor launched their NS (Nylon Series) in 2001. Around 2012, Taylor stopped defining hybrids as a separate line and began producing their Grand Concert and Grand Auditorium shapes in both steel-string and nylon versions. For example, you can get a Taylor 214ce steel-string, and its nylon counterpart is the 214ce-N—my new guitar.

Key innovations in the Taylor hybrids include a bolt-on neck, which makes neck resets and repairs much easier. ES-N electronics are also a departure from previous systems, capturing a very natural acoustic tone. Well, that’s what they say but I have not checked that out yet. While Taylor may not have invented the radiused (curved) fingerboard for nylon guitars, they likely deserve credit for making it a standard feature on hybrids.

As I write this, I have played the guitar quite a bit and feel the purchase was well worth it. The nylon strings are much gentler on my nails, and the playability is excellent; the neck isn’t as wide as a classical guitar but slightly wider than the steel-string I’ve played most in recent years (a Martin GPCPA4). I can feel the difference, but I actually find the slight extra width to be a positive thing. The tone is mellow, as one expects from a nylon string, but not too dark. This is thanks to the spruce top, which provides a brighter tone than a cedar top would. I am very satisfied with the Taylor’s unplugged sound. My next article will likely focus on how it sounds through my Fishman Loudbox Mini—the only acoustic amplifier I currently have access to.

Brautarlækur er lítill kofi sem stendur á 1,7 hektara landskika í landi Króks í framdal Norðurárdals í Borgarfirði. Staðnum kynntist ég fyrst haustið 1986 þegar eiginkonan dró mig þangað til að smala fyrir Öllu á Hreimstöðum. Eftir því sem árin hafa liðið hafa böndin orðið sterkari. Smá saman hef ég kynnst náttúrufarinu betur og einnig sögunni í gegnum ótal frásagnir tengdaföður míns af lífsbaráttu fólks á staðnum á síðustu öld. Á þessum stað eru rætur eiginkonu minnar. Í Króki ólst hún að mestu upp eða þar til foreldrar hennar hættu búskap. Hér liggur ævistarf föður hennar og móður, afa hennar og ömmu og dalurinn geymir væntanlega einnig sögu fjarlægari forfeðra. Dætur mínar tvær hafa haft ómælda ánægju af þeim stundum sem fjölskyldan hefur dvalist þarna fjarri erli borgarlífsins. Sjálfur finn ég að eftir því sem handtökum mínum fjölgar þarna styrkjast tengslin við staðinn. Ef til vill vegna þess að þá finnst manni að maður sé orðinn hluti af sögu staðarnis og staðurinn vera orðinn hluti af manni sjálfum.

Annars átti þessi grein ekki einungis að fjalla um lífið á staðnum heldur örnefnin frá norðvestri til norðurs. Það er nefnilega óskemmtilegt að þegar gesti ber að garði að geta þá, rétt eins og Lási kokkur þegar hann var spurður um Esjuna, lítið annað um fjöllin sagt en að þau hafi verið þarna nokkuð lengi. Það væri illt afspurnar. Þegar horft er til norðvesturs er fjallið Baula mest áberandi. Það er strítulaga 936,6 m hátt líbarítsfjall. Árið 1993 gekk ég í blíðskaparveðri á fjallið með Guðrúnu konu minni. Í minningunni var þetta eins og að ganga upp endalausar tröppur enda fjallið stórgrýtt mjög. Svitinn bogaði af okkur en laun erfiðisins voru ríkuleg þegar upp var komið. Útsýnið hreint stórkostlegt. Best er að ganga á fjallið að mér skilst frá öxlinni á milli Mælifells og Baulu. Við gengum upp hlíðina eilítið vestar og höfum sennilega gert okkur erfiðara fyrir með því þar sem grjótið efst í fjallinu var laust í sér og rann undan fótum okkar í hverju skrefi. Fyrst var gengið á Baulu árið 1851 en það var Halldór Bjarnason hreppstjóri á Litlu-Gröf sem það gerði. Ef satt er þá þykir mér merkilegt hversu seint gengið var á Baulu en sennilega hefur fólk hér áður fyrr ekki verið að hlaupa á fjöll nema nauðsyn ræki það til þess.

Fjallið næst Baulu og norðan við það er 777 m hátt og heitir Mælifell. Eitt af tólf fjöllum á Íslandi sem bera það nafn. Ekki er ólíklegt að Mælifellið hafi fengið nafn sitt vegna þess að það hafi verið viðmiðun ferðalanga sem áttu hér áður fyrr leið um þjóðleiðina yfir í Dalina eða á Vestfirði. Þjóðleiðin sú lá einmitt meðfram Mælifellinu um Bjarnadal sem er handan við þá hlið Mælifellsins sem sést á þessari mynd. Þegar Mælifellinu sleppir tekur Baulusandurinn við og Litla Baula sem er 839 metra há og Skildingafell.

Áin sem liðast niður dalinn er hin rómaða laxveiðiá, Norðurá. Sunnan við hana er bærinn Háreksstaðir og grjóthóllinn niður við ána austast á myndinni heitir Beinhóll. Undir Beinhólnum var góður laxveiðistaður lengi vel. Norðan við ána sést í endann á Hvammsmúlanum. Hvammsmúlinn endar við gil sem Litlaá hefur grafið. Handan við gilið má sjá móta fyrir lækjarfarveg. Tengdafaðir minn sagði mér að meðfram þessum lækjarfarveg hafi verið slóði sem var kallaður Langa gata því slóðinn var fetaður upp í svokallaðan Fellaflóa en hann var heyjaður áður fyrr. Það er hreint magnað hvað menn lögðu mikið á sig fyrir heyfenginn. Annars má einnig velta fyrir sér hvort heitið á dalnum sem Baulan, Mælifell og Litla Baula ramma inn sé vísbending um að jafnvel alla leið þangað hafi verið sótt til heyja. Sátudalur heitir dalurinn og þar á Dýrastaðaá upptök sín.

Fyrir miðri mynd hér fyrir ofan er Sanddalur. Eftir honum rennur Sanddalsá. Innarlega í Sanddal gengur Mjóidalur fram í Sanddal. Ef maður gengur inn Mjóadal endaði för við Illagil. Ef maður næði nú að fikra sig inn Illagil og áfram til fjalla endaði maður við Grafartinda. Sennilega eru það Grafartindar sem sjást beint upp af Hvammsmúlanum sem er vestan megin við dalinn. Beint ofan við botn dalsins er Sandur og horft þaðan til norðausturs sér á Tröllakirkju 1001 metra háa. Suður af Tröllakirkju eru síðan Snjófjöllin.

Sagan segir að um og eftir landnám hafi tröll safnast saman við Tröllakirkju til að ráða ráðum sínum vegna sífellt meira ónæðis af búsetu manna í landinu. Um þverbak keyrði síðan þegar landsmenn taka upp kristna trú. Þegar byggð var kirkja á Stað í Hrútafirði ákvað tröllkerling ein sem bjó í grennd við Tröllakirkja að taka til sinna ráða og kastaði grjóti á hana þegar fyrst var messað í kirkjunni. Ekki tókst henni ætlunarverk sitt því grjótið lenti í hestagerði og drap þar fjögur hross. Eftir þetta ákvað kerlingin að flytjast búferlum og flutti sig norður á Strandir þar sem meira næði var. Ekki hafa neinar fregnir verið af tröllum við Tröllakirkju síðan.

Mér þótti ekki búsældarlegt í framdalnum þegar ég kom hingað fyrst. Nöpur norðanáttin nístir merg og bein þegar hún kemur æðandi niður Sanddalinn. Mann undrar ekki að um framdalinn var einu sinni kveðið.

Norðurárdalur næsta svalur fremra. Una engar jómfrúr þar, allt eru tómar kerlingar.

Nú er svo komið að búskapur hefur lagst af á efstu bæjunum í Norðurárdal en svo var ekki um aldamótin 1700 þegarbæjarvísurnar voru kveðnar.

Hvamminn byggir herlegt fólk með helga trúna. Að Galtarhöfða geng ég núna. Þar gerist lítil taðan túna.

Innst í dalnum seggir sjá hana Sanddalstungu. Á Geststöðum garpar sungu. Glaðlynd þjóð í Sveinatungu.

Mörkrók einn og Háreksstaði hér má finna. Á Hólnum gerir hann Halldór vinna, hans er Margrét eiginkvinna.

Vestan megin við Sanddalinn og Hvammsmúlann eru kirkjujörðin Hvammur og austan megin við dalinn og Sveinatungumúla er landnámsjörðin Sveinatunga. Bærinn Hvammur var færður þar sem hann stendur í dag eftir að snjófljóð féll á bæinn árið 1808 og sonur prestshjónanna fórst. Í Sveinatungu stendur elsta steinhús í sveit á Íslandi. Það standa engin bæjarhús eftir inni í Sanddal en þar voru áður þrír bæir. Galtarhöfði vestan við Sanddalsá, Geststaðir austan við ána og Sanddalstunga í botni dalsins. Núna eru nokkrir sumarbústaðir í dalnum.

Sunnan við Norðurá eru bæirnir Krókur, Háreksstaðir og Hóll. Ekki er lengur búskapur á Króki og Háreksstöðum en búskapur er enn á Hóli. Innan við Krók má greina rústir Blesastaða sem var bær Þorbjörns blesa. Sögur segja að sonur hans, Gísli, hafi átt sér bæ á Háumelum og að Gíslavatn sé við hann kennt.

Þegar ég kom fyrst að Brautarlæk fyrir 28 árum síðan langaði mig til að prófa að setja niður einhver tré. Hafði samt litla trú á að slíkt skilaði einhverjum árangri enda fljótt á litið fátt sem benti til þess að trjágróður ætti þarna viðreisnar von. Enginn gróður í nánd sem reis hærra en fáeinar hnéháar víðihríslur við Brautarlækinn. Ég viðraði þessa ósk mína við tengdaföður minn og leyfi til gróðursetningar var auðfengið. Ekki gaf hann mér miklar vonir um hraðan og öruggan vöxt. Hann vissi af fenginni reynslu að landið er erfitt til ræktunar. Hann hafði samt sögu að segja.

Til hlés við norðanáttinni á bak við íbúðarhúsið í Króki voru nokkur myndarleg grenitré og í vegakantinum eftir að komið er yfir brúna á Norðurá stóð einmana birkihrísla. Trén á bak við íbúðarhúsið höfðu ekki alltaf vaxið þar heldur var þeim forðað þangað þegar vegurinn sunnan megin við Norðurá var lagður. Tengdaforeldrar mínir höfðu gróðursett tré út á klöpp sem slútir yfir Norðurá rétt neðan við bæinn í Króki. Þegar vegurinn var lagður þurfti Vegagerðin endilega að sækja sér efni í veginn undan trjánum. Nokkrum trjám var bjargað og þau sett niður á bak við bæjarhúsið. Nokkur tré voru síðan sett niður við bæinn Hraunsnef neðar í dalnum. Birkihríslan í vegkanntinum er eina tréð sem stóð af sér vegalagninguna.

Gamli maðurinn hafði sem sagt reynslu af gróðursetningu hér í framdalnum og vissi að hún gæti gengið. Annað benti hann mér á en það var birkið í Hvammsmúlanum. Hann vildi meina að hlíðin sunnan við Norðurá hafi verið skógi vaxin rétt eins og hlíðarnar norðan megin við ána. Skýringin á hvers vegna einungis tré væru í Hvammsmúlanum taldi hann vera þá að kirkjujörðin hafði víða rétt til hrístekju og gat sparað skógarhögg í eigin landi. Til dæmis hafði Reykholtskirkja rétt til hrístekju í Sanddal en vitað er að hann var skógi vaxinn. Hann benti mér einnig á að skoða skurðinn sem Brautarlækurinn hefur grafið. Skurðurinn er vel djúpur á köflum og ofan í honum má finna myndarlegustu trjáboli. Þannig að það var full ástæða til að láta á skógræktina reyna.

Það er ánægjulegt frá því að segja að núverandi eigandi jarðarinnar Króks hefur á undanförnum árum stundað skógrækt á jörðinni og sett niður tugþúsundir trjáa. Árangurinn verður sýnilegri með hverju sumrinu sem líður. Eigendur Sveinatungujarðarinnar hafa einnig stundað skógrækt sem er greinilega farin að bera árangur. Við litla kofann okkar við Brautarlækinn hafa trén vaxið upp hægt og bítandi og nú er svo komið að trén eru farin að mynda skjól fyrir kaldri norðanáttinni. Hver veit nema maður verði umvafinn skógi í ellinni hér við sporð Holtavörðuheiðarinnar?

Ekki er nú alltaf kalsöm norðanátt í Norðurárdal fremra. Oft er hér indælisveður samanber:

Við Brautarlæk um bjarta nótt bifast ei strá í vindi. Hljótt liðast lækur, allt er rótt, hér er þitt líf og yndi.

Brautarlækur is a small cottage situated on a 1.7-hectare plot of land within the estate of Krókur, in the upper reaches of Norðurárdalur in Borgarfjörður. I first became acquainted with the place in the autumn of 1986, when my wife dragged me there to help gather sheep for Alla at Hreimstaðir. As the years have passed, the bonds have grown stronger. Bit by bit, I’ve come to know the nature of the land better, as well as its history through my father-in-law’s countless stories of the struggle for survival in the last century.

This is where my wife’s roots lie. She grew up mostly at Krókur until her parents ceased farming. Here lies the life’s work of her parents, her grandparents, and the valley likely holds the history of even more distant ancestors. My two daughters have found immense joy in the moments our family has spent there, far from the bustle of city life. Personally, I feel that as the work of my own hands increases there, my connection to the place strengthens. Perhaps because it makes one feel like a part of the history of the place—and that the place has become a part of oneself.

This account isn’t just about life in the valley, but about the place names that define our horizon from the northwest to the north. It’s a point of pride to know the land; one wouldn’t want to be like the famous ‘Lási the Cook’ who, when asked about Mt. Esja, could only say that the mountains ‘had been there for quite a while.’

Looking northwest, the most prominent feature is Baula, a cone-shaped rhyolite mountain rising 936.6 meters. In 1993, my wife Guðrún and I climbed it in beautiful weather. I remember it like walking up endless stairs, as the mountain is incredibly rocky. Though we were drenched in sweat, the reward at the summit was a breathtaking panoramic view. While the best route is said to be from the ‘shoulder’ between Mælifell and Baula, we took a steeper path further west, where loose scree slid beneath our feet with every step. Interestingly, the first recorded ascent wasn’t until 1851 by Halldór Bjarnason. Likely, people in earlier centuries saw no reason to scale such peaks unless absolutely necessary.

North of Baula stands Mælifell (777 m), one of twelve mountains in Iceland with that name. Its name likely stems from being a ‘measure’ or landmark for travelers on the old thoroughfare toward the Dalir region or the Westfjords. That trail ran alongside the mountain through Bjarnadalur, on the far side of what is visible here. Beyond Mælifell lies Baulusandur, Litla Baula (839 m), and Skildingafell.

The river winding through the valley is the renowned Norðurá. South of it lies the farm Háreksstaðir and a rocky mound by the river called Beinhóll (Bone Hill), which was long a prime spot for salmon fishing. To the north, you can see the end of Hvammsmúli, where it meets a gorge carved by the Litlaá river. Near there is a stream bed where an old path called Langa gata (Long Path) once led up to Fellaflói, a marshland where men used to harvest hay. The effort people expended for a bit of fodder is truly staggering. Even the valley framed by the peaks is called Sátudalur (Haystack Valley)—perhaps a hint that farmers traveled even that far for hay. It is also the source of the Dýrastaðaá river.

In the center of the view above is Sanddalur, with the Sanddalsá river flowing through it. Deep within the valley, Mjóidalur branches off. If one follows Mjóidalur to its end, you arrive at Illagil (Evil Gorge). Beyond the gorge, high in the mountains, lie the Grafartindar peaks. It is likely these peaks that are visible directly above Hvammsmúli, which borders the western side of the valley. Directly above the head of the valley is Sandur, and looking northeast from there, the 1,001-meter-high Tröllakirkja (Trolls’ Church) comes into view. South of Tröllakirkja lie the Snjófjöll (Snow Mountains).

Legend says that around the time of the Settlement, trolls would gather at Tröllakirkja to hold council, distressed by the ever-increasing intrusion of human settlers. Things reached a breaking point when Icelanders converted to Christianity. When the first church was built at Stað in Hrútafjörður, a giantess living near Tröllakirkja decided to take matters into her own hands. She hurled a massive boulder at the church during its very first mass. Her aim was off; the rock landed in a horse paddock, killing four horses. Realizing her time in the valley was over, she packed her belongings and moved north to the Strandir region, seeking more solitude. No reports of trolls have been heard near Tröllakirkja ever since.

The upper valley did not seem very hospitable to me when I first arrived. The piercing north wind cuts to the bone as it comes charging down Sanddalur. It’s no wonder that verses were once composed about the harshness of life in this part of the valley.

Norðurárdalur is quite chilly at its northern end.
No maidens thrive there; they are all but hags and crones.

Today, farming has ceased at the uppermost farms in Norðurárdalur. This was certainly not the case around the turn of the 1700s, when the 'Farm Verses' were composed, documenting a bustling community in every corner of the valley.

In Hvammur dwell noble folk with holy faith.
To Galtarhöfði I now make my way; there, the hay yield is meager.

Deep in the valley, men behold Sanddalstunga.
At Geststaðir, the brave ones sang; a joyful folk in Sveinatunga.

Mörkrók alone and Háreksstaðir can here be found.
At Hóll, Halldór does his labor; Margrét is his wedded wife.

To the west of Sanddalur and Hvammsmúli lies the church-land of Hvammur, and to the east of the valley and Sveinatungumúli sits the settlement farm Sveinatunga. The farm at Hvammur was moved to its current location after a devastating avalanche in 1808, which claimed the life of the priest’s son. In Sveinatunga stands the oldest stone farmhouse in any Icelandic rural district. No farm buildings remain within Sanddalur itself, though it once held three: Galtarhöfði west of the Sanddalsá river, Geststaðir to the east, and Sanddalstunga at the valley’s head. Today, a few summer cottages dot the valley.

South of the Norðurá river are the farms Krókur, Háreksstaðir, and Hóll. Farming has ceased at Krókur and Háreksstaðir, though it continues at Hóll. Near Krókur, one can still discern the ruins of Blesastaðir, the home of the settler Þorbjörn ‘blesi’. Legends say his son, Gísli, had a farm at Háumelar, and Lake Gíslavatn bears his name.

When I first came to Brautarlækur 28 years ago, I wanted to try planting some trees. I had little faith in the endeavor, as there was nothing to suggest that trees could survive there; the only vegetation higher than the grass were a few knee-high willow shrubs along the brook. I shared this wish with my father-in-law, and while he readily granted me permission, he offered little hope for fast or steady growth. He knew from experience how difficult this land is to cultivate. However, he had a story to tell.

Sheltered from the north wind behind the farmhouse at Krókur stood a few handsome spruce trees, and by the roadside, just across the bridge over Norðurá, stood a solitary birch shrub. The trees behind the house hadn’t always been there; they were rescued when the road south of the river was constructed. My parents-in-law had originally planted them on a rocky outcrop overlooking the river, just below the farm. When the road was built, the Road Administration insisted on excavating fill material from right beneath the trees. Some were saved and moved behind the farmhouse, while others found a new home at the Hraunsnef farm further down the valley. The birch shrub by the roadside is the only one that survived the construction in its original spot.

The old man, therefore, had firsthand experience with planting in the upper valley and knew it could succeed. He also pointed out the birch growth on Hvammsmúli. He maintained that the slopes south of the Norðurá had once been as forested as those on the north side. His theory was that because the church lands often held wood-cutting rights on other estates, they could spare the forests on their own land. For instance, Reykholt Church had rights to gather wood in Sanddalur, which is known to have been forested. He also urged me to look into the deep gully carved by Brautarlækur itself. Deep within the banks, one can find substantial ancient tree trunks preserved in the earth. Thus, there was every reason to give forestry a try.

It is a joy to share that the current owner of Krókur has been actively planting trees in recent years—tens of thousands of them. The results become more visible with every passing summer. The owners of Sveinatunga have also pursued forestry with clear success. At our little cottage by Brautarlækur, the trees have grown steadily, and they have finally begun to provide shelter from the cold north wind. Who knows? Perhaps in my old age, I will be surrounded by a forest here at the foot of Holtavörðuheiði.

The north wind isn’t always biting in the upper Norðurárdalur. Often, the weather is sublime, as described here:

By Brautarlækur, on a bright night,
not a blade of grass stirs in the wind.
Silently flows the brook, all is at peace,
here is your life and your delight.

Við hjónin vorum stödd ásamt Ingibjörgu Lilju dóttur okkar og Lappa í Brautarlæk núna í vor. Þetta var fyrsta ferðin í sumarkofann þetta vorið og skólanámið í algleymi eins og gjarnan er þegar skólalok nálgast. Dóttirin sagðist myndu koma með þrátt fyrir annirnar ef hún fengi frið til að sinna náminu. Foreldrarnir lofuðu að hafa sig hæga en athyglisbrestur unglingsins varð þó til þess að skólabækurnar gleymdust við útidyrnar heima í Reykjavík. Hún mundi þó að eitt af verkefnum helgarinnar var að skrifa örsögu í íslensku. Það þarf engar skólabækur til að skrifa sögu. Eitthvað gekk henni erfiðlega að finna söguefni þannig að Guðrún spurði dóttur sína hvort hún hafi heyrt af harmleiknum við Einstakaklett. Rithöfundar fá nefnilega stundum hugmyndir að sögum sínum af raunverulegum atburðum.

Atvikið átti sér stað í búskapartíð Brynjólfs Bjarnasonar bónda í Króki í Norðurárdal og langafa Ingibjargar Lilju. Sennilega á þriðja eða fjórða áratug síðustu aldar. Veðrið var eins og það best gerist á þessu landi. Sólin bakaði heimilisfólkið þar sem það vann að baki brotnu við slátt á túninu neðan við bæinn. Nýmóðins sláttutækni hafði ekki enn fundið sér leið efst upp í Norðurárdalinn. Slegið var með orfi og ljá þannig að svitinn hefur án efa bogað af sláttufólki. Að vinnudegi loknum sagðist vinnumaður sem á bænum var ætla niður að á og skola af sér. Brynjólfur varar hann við ánni því þótt það sé freystandi að baða sig í hylnum undir Einstakaklett þá sé það varasamt því áin sé jökulköld. Hann bendir vinnumanninum á að baða sig aðeins þar sem vatn er staðið og alls ekki þar sem klettarnir varpa skugga yfir hylinn.

Vinnumaðurinn kom ekki aftur og heimilisfólkið hefur fundið hann örendan í ánni þegar það fór að vitja hans. Þótt engin hafi orðið vitni að atvikinu taldi heimilisfólk að hann hafi stokkið fram að klettinum í hylinn og líkaminn hafi einfaldlega ekki þolað viðbrigðin þegar kalt vatnið umlukti líkamann. Atvik þetta hvíldi þungt á Brynjólfi og þau hafa án efa verið þung sporin þegar hann dró vinnumanninn á land við Þrælavaðið en svo kallast grynningarnar neðan við hylinn við Einstakaklett.

Hér má nálgast grein sem skrifuð var í tilefni af sjötugsafmælis Brynjólfs. Þar er búskaparbaslinu vel lýst. Sjá hér.

Frásögnin af þessum sorglega atburði varð dóttur okkar kveikja að sögunni sem hér fer á eftir.

Við Einstakaklett

Fuglarnir sungu og sólargeislarnir léku við hvern þann sem ei stóð í skugga. Ég hafði unnið frá því að það byrjaði að birta og yfir daginn meðan sólin var sem hæst á himni. Loks hafði ég lokið dagsverki mínu.

Hendurnar voru bólgnar eftir að halda þétt um orfið sem ég notaði til að slá grasið af túninu, svitinn lak niður eftir öllum líkama mínum og hver vöðvi öskraði á hvíld. Ég gekk eftir slegna túninu að torfbænum þar sem bóndahjónin voru og biðu eftir því að ég kæmi og tilkynnti þeim það að verki mínu þennan dag væri lokið. Þegar ég kom að bænum þakkaði bóndinn mér fyrir vinnuna og samþykkti ósk mína um að fá að baða mig í ánni sem var spölkorn frá bænum.

Áin rann spegilslétt eftir dalnum. Sólin glampaði á hana og þegar ég snerti hana rétt við yfirborðið var hún volg og svalandi. Það var freistandi að stökkva út í en eins og bóndinn benti mér á að gera, fór ég hægt og varlega í hylinn. Í fyrstu var áin köld en eftir örlitla stund fór ég að venjast kuldanum. Ég lokaði augunum og leyfði ánni að bera mig áfram með straum sínum.

Ég opnaði augun aftur þegar ég fann kaldan skugga í stað sólar bera fyrir augu mín. Ég reyndi að synda frá skugganum sem gerði ána svo kalda en það virtist sem líkami minn vildi ekki svara. Ég var fastur í dýpsta hyl árinnar, í köldum skugga sem barst frá Einstaka klett sem stóð upp úr miðri ánni. Ég fann fyrir því hvernig kuldinn læddist upp eftir líkama mínum, í hvern útlim. Ég barðist við að anda en ég gat það ekki. Að lokum læsti kuldinn sig um hjartað mitt.

My wife and I were at Brautarlækur this spring, along with our daughter, Ingibjörg Lilja, and our dog, Lappi. It was our first trip to the summer cottage this season, and as school finals were approaching, studies were at their peak. Our daughter agreed to join us despite her heavy workload, provided she was given peace to study. We promised to keep quiet, but in a typical teenage lapse of concentration, her textbooks were left behind by the front door back in Reykjavík. She did remember, however, that one of her assignments for the weekend was to write a short story for Icelandic class. You don’t need textbooks to write a story. When she struggled to find a theme, Guðrún asked if she had heard about the ‘Tragedy at Einstakaklettur.’ Authors, after all, often draw inspiration for their stories from real-life events.

The incident took place during the time of Brynjólfur Bjarnason, the farmer at Krókur in Norðurárdalur and Ingibjörg Lilja’s great-grandfather. It was likely in the 1920s or 30s. The weather was as good as it gets in this country; the sun beat down on the household as they worked tirelessly mowing the fields below the farm. Modern mowing technology had not yet found its way to the upper reaches of Norðurárdalur. They mowed with scythes and whetstones, and sweat surely poured off the workers. At the end of the workday, a farmhand said he was heading down to the river to wash off. Brynjólfur warned him about the river; although the pool beneath Einstakaklettur looked tempting for a swim, it was dangerous because the water was glacial. He instructed the man to bathe only in the still water and strictly avoid the areas where the rocks cast a deep shadow over the pool.

The farmhand never returned, and the household found him lifeless in the river when they went to check on him. Although there were no witnesses, the family believed he had leaped from the bank toward the rock into the deep pool, and his body simply could not withstand the shock of the freezingly cold water suddenly surrounding him. This incident weighed heavily on Brynjólfur, and the steps he took must have been leaden as he pulled the man ashore at Þrælavað—the shallows just below the pool at Einstakaklettur.

A link to an article written on the occasion of Brynjólfur's 70th birthday can be found here. It provides a vivid description of the struggles and hardships of farming life in those years. You can view it here.

This account of such a tragic event became the spark for our daughter’s story, which follows.

By Solitary Rock

The birds sang, and the sunbeams played upon everyone who stood clear of the shadows. I had worked from the first light of dawn and throughout the day while the sun was at its highest. Finally, my day’s work was done.

My hands were swollen from gripping the scythe I used to mow the fields; sweat trickled down my body, and every muscle screamed for rest. I walked across the mown grass toward the turf farm where the farmer and his wife waited for me to announce that my tasks for the day were finished. When I reached the farm, the farmer thanked me for my labor and granted my wish to bathe in the river, a short distance away.

The river flowed like a mirror through the valley. The sun glistened on the surface, and when I touched the water, it felt warm and refreshing. It was tempting to dive right in, but as the farmer had advised, I entered the pool slowly and carefully. At first, the water felt cold, but after a few moments, I began to adjust. I closed my eyes and let the river carry me along with its current.

I opened my eyes again when I felt a cold shadow fall across them instead of the sun. I tried to swim away from the shadow that made the river so freezing, but it seemed my body would not respond. I was trapped in the deepest pool of the river, in the cold shadow cast by Einstakiklettur—the Solitary Rock—which rose from the center of the water. I felt the cold creeping up my body, into every limb. I struggled to breathe, but I could not. Finally, the cold locked itself around my heart.

Fyrir nákvæmlega viku síðan lagði ég bílnum sunnan við Arnarfellið. Þá var enginn bíll á stæðinu og ég bjó lengi vel einn að öllum veiðistöðunum. Þennan sunnudagsmorgunn brá öðru við. Það voru fjórir bílar á stæðinu, ég var á þeim fimmta og ég var rétt stiginn út úr bílnum þegar sjötti bíllin lagði fyrir aftan mig.

Eins og við var að búast voru allar veiðibleiðurnar uppteknar næst Arnarfellinu. Örtröðin varð til þess að ég fór að leita nýrra veiðistaða. Ég gekk því suður eftir austurbakkanum og örugglega lengra en ég mátti því þar sem ég stoppaði sá ég til bæjanna Miðfells og Mjóaness. Á leiðinni suður eftir bakkanum kom ég fljótlega á stað sem mér þótti líklegur en ákvað að veiða hann í bakaleiðinni. Ég stoppaði í víkinni sem ég og eiginkonan veiddum þann fjórða ágúst 2017. Ég er með brúnleita púpu undir, kasta henni og fljótlega er hún tekin. Takan var ekkert sérstaklega hraustleg þannig að ég hélt að ég væri með smábleikju eða murtu. Ég dundaði mér við að spóla inn lausu línuna og hafði frekar kæruleysisleg handtök við þetta. Skyndilega rýkur fis

kurinn út og reyndist hann vera heldur stærri en takan sagði til um.

Síðan rölti ég bakkann til baka og kastaði þar sem mér þótti líklegt að fiskur gæti legið. Ég var ekki búin að ganga langt þegar önnur ágæt kuðungableikja tekur fluguna, Peacock. Áfram var haldið eftir bakkanum. Ég sá að tveir strákar voru búnir að planta sér á staðnum sem ég var búinn að sjá fyrir mér að væri líklegur og ætlaði að veiða í bakaleiðinni. Ég á staðinn bara inni. Rétt sunnan við strákana tók ég nokkur köst og það er tekið raustlega í. Sá fiskur slapp en að sjálfsögðu var kastað nokkrum sinnum í viðbót. Eftir nokkur köst var aftur þrifið hrauslega í. Fiskurinn sýndi sig strax með því að stökkva nokkrum sinnum. Greinilegt var að þetta var urriði en ekki bleikja. Að þessu sinni náði ég að landa honum.

Ég náði síðan að landa einni bleikju til viðbótar í krubbunni við steininn þannig að í þessari ferð náði ég að landa þremur bleikjum, 1 pund, 1,5 – 2 pund og einum urriða 1,5 – 2 pund. Ég settist hjá veiðimanninum við steininn. Hann var búinn að landa einum myndalegum urriða. Ég held að það sé engin spurning um það. Urriðanum er að fjölga í vatninu. Við bílinn hitti ég síðan strákana sem voru að veiða á staðnum sem ég á inni. Þeir náðu einum tíu bleikjum á land.

Exactly a week ago, I parked my car south of Arnarfell. At that time, there were no other cars in the lot, and for a long while, I had all the fishing spots to myself. This Sunday morning, however, was a different story. There were already four cars in the lot, I was the fifth, and I had barely stepped out of my car when a sixth pulled up behind me.

As expected, all the usual fishing spots near Arnarfell were occupied. This congestion prompted me to look for new territory. I walked south along the eastern bank—certainly further than I usually go, as from where I stopped, I could see the farms of Miðfell and Mjóanes. On my way south, I soon came across a spot that looked promising, but I decided to save it for the walk back. I eventually stopped in the bay where my wife and I had fished on August 4th, 2017. I had a brownish nymph on, cast it out, and it was taken almost immediately. The strike wasn’t particularly aggressive, so I assumed I had hooked a small Arctic char or a ‘murta’ (small landlocked char). I took my time reeling in the slack line, handling it rather casually. Suddenly, the fish bolted—it turned out to be much larger than the initial strike had suggested.

Afterward, I strolled back along the bank, casting in places where I thought fish might be lying. I hadn’t gone far when another fine snail-eating char took my fly, a Peacock. I continued along the bank and saw that two boys had claimed the spot I had scouted earlier. I’ll just have to save that spot for another time. Just south of them, I took a few casts and got a powerful strike. That fish got away, but of course, I cast a few more times. After a few tries, there was another hard hit. The fish immediately showed itself by jumping several times. It was clearly a brown trout, not a char. This time, I managed to land it.

I then landed one more char in the hollow by ‘the stone.’ So, in this trip, I landed three Arctic char (1 lb, 1.5–2 lbs) and one brown trout (1.5–2 lbs). I sat down for a bit with the fisherman by the stone; he had landed one handsome trout. There seems to be no question about it: the trout population in the lake is increasing. Back at the car, I ran into the boys who had been fishing ‘my’ spot. They had landed about ten char.”

Brautarlækjarsmíðin hefur þvælst dálítið fyrir þetta sumarið en nú er húsið okkar komið á þann stað að við ættum að geta slakað á. Það liggur ekki svo mikið á að

klára rest svo við hjónin ákváðum að nú fengi veiði og útivera að vera í forgangi. Tími Heiðarvatnsins er kominn svo þangað var ferðinni heitið þessa helgina. Það er enginn vegur að vatninu, gangan að því öll á fótinn og við hjónin komin á viðhaldsaldur. Þess vegna vorum við hálfkvíðin fyrir göngunni. Aðstæður voru samt okkur allar í hag. Veðrið dásamlegt. Veðrið dásamlegt. Norðanátt sem síðan snerist í austanátt. Það var ekki of hlýtt, bjart og smá gjóla.

Við vorum staðráðin í að láta veiðigleðina ekki valda því að við ofgerðum okkur á göngunni. Við gengum því hægt og virðulega upp brattann og hvíldum okkur nokkrum sinnum á leiðinni. Þess vegna vorum við hin hressustu þegar við vorum mætt á veiðislóð við vatnið. Við byrjuðum á bakkanum á milli Breiðavíkur og Lómavíkur. Heitið á Lómavíkinni vekur furðu. Hvers vegna í ósköpum ætli hún hafi fengið það heiti? Mig grunar að skýringin sé ekki merkilegri en það að einhver í fortíðinni hafi ekki þekkt tegundarheitið á fuglinum sem á vatnið, himbrimanum. Síðan er það hitt. Hvers fékk víkin fékk fuglaheitið þrátt fyrir að himbriminn láti aldrei sjá sig í henni? Við höfum aldrei orðið vör við fisk í víkinni og sennilega himbriminn ekki heldur. Það skýrir hvers vegna hvorki við né fuglinn eigum erindi í víkina.

Ég lét Guðrúnu veiðisvæðið eftir og gekk vestur fyrir vatnið og á bakkann suður af Lóma- og Breiðuvíkinni. Kastaði þar um stund. Sé yfir vatnið að Guðrún er að brasa mikið á bakkanum og grunaði að hún hefði landað einum. Síðan veður hún út í og skömmu síðar sé ég skvamp og Guðrún landar öðrum. Ég varð hins vegar ekki var. Gekk þá yfir Réttartangann og kastaði þar sem þrengist inn í Suðurvíkina. Himbrimann sá ég hvergi og velti fyrir mér hvort eitthvað hafi misfarist hjá honum þetta sumarið. Þá poppaði hann úr kafi rétt fyrir framan mig og var eftir það með okkur. Álftarparið er einnig við vatnið þannig að það er allt eins og það á að vera þarna á heiðinni. Það virðist einnig vera dálítið af rjúpu því á leiðinni upp flaug hópur af rjúpum undan okkur. Ég varð ekkert var svo ég rölti til baka.

Þegar ég kem að veiðislóðinni á milli Lómavíkur og Breiðavíkur liggur frúin flöt á milli þúfna og starði upp í himininn. Ekki vegna þess að hún væri aðframkomin. Bara sátt við tilveruna því tveir urriðar voru komnir á land. Sá fyrri var um fjögur pund en sá seinni heldur léttari. Hann leit ekki vel út því mjósleginn var hann. Á honum voru netaför en við héldum að það væri engin netaveiði í vatninu. Sennilega hafa einhverjir stolist til að leggja net. Ég kastaði á sömu bleiðu þar sem Guðrún fékk sína tvo og set í einn nokkuð vænan og síðan annan sem var um tvö pundin. Þriðji fiskurinn hljóp síðan á snærið í Breiðuvíkinni. Sá var um fjögur pund. Í þessari veiðiferð var sem sagt fimm urriðum frá tveimur til fjögur pund landað.

Við gengum síðan heim í björtu og vorum komin heim í hús um hálf tólfleitið. Höfðum á orði að þetta hafi ekki verið eins erfitt og við áttum von á. Kannski hefur stanslaus vinna við smíðar undanfarið ár elft okkur af þreki og þrótti og auðvitað er allt auðveldara þegar veðrið er gott.

The construction at Brautarlækur has been a bit of a distraction this summer, but our house has finally reached a stage where we can relax. There is no urgent rush to finish the rest, so my wife and I decided that fishing and the outdoors would now take priority. The season for the moorland lake has arrived, so that was our destination this weekend. There is no road to the lake; the hike is entirely uphill, and since we’ve reached 'maintenance age,' we were a bit anxious about the trek. However, the conditions were all in our favor. The weather was wonderful—a northerly breeze that later shifted to the east. It wasn't too warm, just bright with a light wind.

We were determined not to let our enthusiasm for fishing cause us to overexert ourselves on the hike. We walked slowly and steadily up the steep slope, resting several times along the way. As a result, we felt quite refreshed by the time we reached our fishing grounds by the lake. We started on the bank between Breiðavík and Lómavík. The name Lómavík (Loon Bay) is curious. Why on earth would it be called that? I suspect the explanation is simply that someone in the past misidentified the bird that actually 'owns' the lake: the Great Northern Diver (Himbrimi). Then there’s the other thing—why give the bay a bird's name when the bird itself is never seen there? We have never seen a sign of fish in that bay, and presumably, neither has the Great Northern Diver. That explains why neither we nor the bird have any business being there.

I left the fishing spot to Guðrún and walked west around the lake to the bank south of Lómavík and Breiðavík. I cast there for a while. Looking across the water, I could see Guðrún busy on the bank and suspected she had landed one. Then she waded out, and shortly after, I saw a splash; she had landed another. I, however, didn’t have a single bite. I then crossed Réttartangi and cast where the lake narrows into the South Bay. I saw no sign of the Great Northern Diver and wondered if something had gone wrong for him this summer. Just then, he popped up from the depths right in front of me and stayed with us from then on. The pair of swans is also at the lake, so everything on the moor is as it should be. There also seems to be plenty of ptarmigan, as a covey flushed from the brush on our way up. I saw no fish, so I strolled back.

When I reached the spot between Lómavík and Breiðavík, my wife was lying flat among the tussocks, staring up at the sky. Not because she was exhausted, but simply because she was at peace with the world; she had already landed two brown trout. The first was about four pounds, and the second a bit lighter. The latter didn’t look well; it was quite thin and bore net marks, even though we thought there was no net fishing in the lake. Someone must have been poaching. I cast into the same patch where Guðrún caught hers and hooked a sizeable one, followed by another around two pounds. A third fish then took the line in Breiðavík—a four-pounder. In total, five brown trout ranging from two to four pounds were landed this trip.

We then walked back in the bright evening light and reached the house around half past eleven. We remarked to each other that it hadn't been nearly as difficult as we had expected. Perhaps the constant construction work over the past year has boosted our strength and stamina—and, of course, everything is easier when the weather is on your side.

I suppose one can’t always count on luck being on one's side. It certainly wasn't with me during the Carpentry Club’s trip to the 'Unnamed Lakes.' The trout seemed far more interested in biting anyone's line but mine on this journey. We had set a goal of catching 92 fish; if we reached that mark, the Carpentry Club would have landed a total of one thousand fish over the course of its 22 fishing trips. Based on our catch in previous years, this was a perfectly realistic goal. Our record for a single trip to these lakes is 122 trout.

Arnarvatn was my assigned lake for the first shift, while my partners headed to Harðarvatn and Vallavatn. I parked the car in the usual spot above the lake. I felt quite relaxed; the weather was good, and a sense of calm hung over everything. I sat down by the western bay and recorded a short video. Then, I tied on a fly and began casting. When nothing happened, I set out the ‘lazy rods’ (bait rods), but not a single fish showed interest in the bait. I continued fishing along the bank to the east with my fly rod. I finally got a strike in the next bay and landed an Arctic char weighing nearly three pounds. That was the extent of my catch for the first shift. My partner in Vallavatn fared much better, landing twenty fish—a mix of char and trout. The partner at Harðarvatn caught three, if I remember correctly.

The following morning I had Vallavatn and was quite optimistic. For some reason, I had very little luck. I caught two one-pound chars on the bait but nothing else. I suspect I didn’t manage to cast far enough into the deep hole where the fish usually lie. I strolled over with my fly rod to ‘Lake Two,’ which has now been named Kelavatn. There, I hooked a two-pound trout on a black Nobbler and landed it. I had another strike later but couldn’t set the hook. Since nothing was happening in Vallavatn, I decided to retrieve my bait rods and set them up in Lake Two. A four-pound trout took one of them, so technically, I was satisfied with the shift. My partner in Harðarvatn could not say the same; it was stone dead there. Meanwhile, the partner in Arnarvatn landed one char and one trout.

For the second shift, I decided to try Harðarvatn. I should have skipped it; the bait was never touched, and I didn’t see a sign of life on the fly, despite fishing the entire southern bank from west to east. Meanwhile, one of my partners caught seven decent trout in Vallavatn, while the other had little luck in Arnarvatn. Above Kelavatn, there is a tiny pond where fish are sometimes caught, and to the east of that is another pond I had never even considered casting into. The partner who had caught the twenty fish in Vallavatn decided to try it and, very unexpectedly, landed two or three nice trout. Naturally, the pond was promptly named Óvæntavatn (Unexpected Lake).

By the final shift, the weather was postcard-perfect. Two of us went to Vallavatn while the third headed to Arnarvatn. Everyone caught something during this last shift, though no one landed many. The one who had found luck in Óvæntavatn decided to give it another go, and lo and behold—he hooked a five-pound trout! By the time we headed home, the Carpentry Club had landed 48 trout in total. I caught seven, Hörður caught 13, and Valli caught 28. Among them were one 5-pounder, one 4-pounder, and seven 3-pounders, with the rest being smaller. Our group’s Excel expert then dove into the records and, believe it or not, found a calculation error. The Carpentry Club has actually landed 1,019 fish in its history!

One might think I’d be very bitter after this trip, but that couldn't be further from the truth. My wife was actually delighted that I didn't catch more—though I still caught plenty for several meals. The whole fishing season is still ahead of us, and there will surely be more fish. For me, spending time with good friends in beautiful nature, topped off with a few fish, is more than enough.

Ætli það geti verið að urriðinn í heiðarvatninu sé með hugann við eitthvað annað en að éta þegar ágúst sleppir? Ég hef svo sem ekki oft reynt veiðar í vatninu í september en í þau fáu skipti sem það hefur verið reynt hefur vatnið ekki gefið vel. Fyrsta laugardag í september gerði ég mér ferð í vatnið og aðstæður voru nákvæmlega þær sem tengdapabbi sagði að væru kjöraðstæður, sterk suðvestanátt. Hann sagði að við þær aðstæður gengi urriðinn inn í Veiðvíkina.

Ég byrjaði samt ekki í Veiðivíkinni. Gekk rakleiðis að klettinum sunnan við Grunnuvík. Þar byrjaði ég að kasta en varð ekki var. Veiddi inn í víkina norðan við klettinn. Þar var einu sinni þrifið í agnið en ekki nema í það eina sinn. Gekk þá áfram til suðurs að hrygningarstöðvunum. Þar óð ég langan veg út í vatnið í átt að Himbrimahólmanum. Kastaði ótt og títt á meðan ég fetaði mig áfram til norðurs og fékk fljótlega einn smáan urriða. Batt hann með spotta við smeyginn á vöðlunum því ég nennti ekki að vaða í land. Fljótlega átta ég mig á að urriðinn var horfinn. Hnúturinn hafði losnað.

Eftir að hafa veitt áfram um stund ákvað ég að snara á mig bakpokanum og gekk bakkann til norðurs. Ætlaði að athuga hvort urriðinn hafi nú gengið inn í Veiðivíkina. Stoppaði á leiðinni til að borða kvöldmatinn. Að honum loknum stend ég upp til að ganga áfram. Þá rek ég augun í urriðan sem ég hafði týnt. Hann hafði sem sagt flotið sömu leið og ég gekk. Veiddi síðan um stund í Veiðivík, Breiðavík og á bakkanum vestur af Breiðavík. Fékk ekki högg.

Ég gaf þessari veiðiferð ekkert allt of langan tíma og lagði af stað heim á leið um níuleitið. Var frekar ánægður með gönguþrekið því ég fann lítið fyrir þessu. Það fór nú samt svo að þegar ég var kominn í hvíld að göngu lokinni fékk ég hreint ferlegan sinadrátt. Ég verð að gæta þess héðan í frá að drekka nóg í svona ferðum. Þessu vill ég ekki lenda í aftur.

I wonder if the trout in the moorland lake have their minds on something other than feeding once August comes to an end? I haven’t tried fishing the lake in September very often, but on the few occasions I have, the results haven’t been great. On the first Saturday of September, I made a trip to the lake. The conditions were exactly what my father-in-law used to call ideal: a strong southwesterly wind. He always said that in those conditions, the trout would move right into Veiðivík.

I didn’t start in Veiðivík, though. Instead, I walked straight to the cliff south of Grunnavík. I began casting there but didn’t see a sign of life. I fished my way into the bay north of the cliff; there was one single strike on the lure, but only that once. I continued south toward the spawning grounds, where I waded quite far out into the lake toward the Great Northern Diver islet (Himbrimahólminn). I cast repeatedly as I made my way north and soon caught one small trout. I tied it with a string to the loop on my waders because I didn’t feel like wading all the way back to shore. Soon after, I realized the trout was gone. The knot had come undone.

After fishing for a while longer, I swung my backpack on and walked north along the bank. I wanted to see if the trout had indeed moved into Veiðivík. I stopped along the way to eat dinner, and as I stood up to continue, I spotted the trout I had lost. As it turned out, it had drifted along the exact same path I had been walking. I then fished for a while in Veiðivík, Breiðavík, and on the bank west of Breiðavík, but didn’t get a single hit.

I didn’t give this trip too much time and headed back around nine o’clock. I was quite pleased with my stamina, as I felt fine during the hike. However, once I sat down to rest after the walk, I was hit by an absolutely agonizing leg cramp. From now on, I must make sure to drink enough water on these trips. I definitely don’t want to go through that again.

Núna eru smiðir að störfum í nýja húsinu okkar. Fyrir vikið er heldur rólegra hjá okkur hjónunum þannig að við gátum gefið okkur stund til að fara í árlega veiðiferð í heiðarvatnið. Við vorum samt ekkert að æsa okkur í dalinn. Fylgdumst með hlaupurum í Reykjavíkurmaraþoninu streyma þúsundum saman hjá húsinu okkar fyrir sunnan. Í ár hlupu 14.300 manns og hafa þeir aldrei verið fleiri. Við vorum komin í dalin um tvöleitið á laugardeginum.

Á milli hálf sjö og sjö vorum við komin á veiðistað við heiðarvatnið. Við gengum beint niður að vatni og hófum veiðarnar í Breiðuvík. Rétt fyrir átta tók þriggja punda urriði svartan nobbler hjá mér í vesturenda víkurinnar. Á meðan var eiginkonan að reyna fyrir sér fyrir miðri Veiðivíkinni. Hún varð vör þar. Ég gekk áfram til vesturs að bakkanum sem svo oft hefur gefið en ekkert hljóp á snærið þar.

Ég rölti til baka og við tókum kvöldverð fyrir miðri Breiðuvíkinni. Eftir kvöldverðinn kastar eiginkonan fyrir miðri víkinni og setur strax í fjögurra punda fisk sem hún landar. Þá var klukkan fjörutíu mínútur gengin í níu. Sjö mínútum síðar landar hún öðrum fisk sem er eitt og hálft pund. Tæpri klukkustund síðar gekk ég aftur á bakkann vestan við Breiðuvíkina. Ég var viss um að þar væri fiskur eins og venjulega. Flugan gaf ekkert en í vissi að stundum liggur urriðinn þarna lengra út en svo að ég nái til hans með flugunni. Ég tók því kaststöngina og þeytti stórum toby svo langt sem ég náði og þá tók hann. Öðrum fjögurra punda urriða var landað þar.

Það var ísskápshiti þetta kvöld. Þrjár gráður og nokkur vindur þegar við hófum veiðar. Maður verður ansi handkaldur við þessar aðstæður. Sem betur fer lægði aðeins og vindurinn sneri sér aðeins svo hann varð örlítið austanstæðari en samt áfram blés hann frá norðri. Við vorum lögst til hvílu rétt eftir miðnættið. Mjög svo sátt við að eiga nýjan fisk í frystinum og gaman að geta gefið litháísku smiðunum nýveiddan bleikan fisk úr heiðarvatninu.

Now that the carpenters are at work on our new house, things are a bit quieter for us, so we were finally able to take a moment for our annual fishing trip to the moorland lake. We weren’t in any rush to get to the valley; we spent the morning watching thousands of runners in the Reykjavík Marathon stream past our house in the south. This year, 14,300 people participated—a record turnout. We didn’t reach the valley until around two o’clock on Saturday.

Between 6:30 and 7:00 PM, we arrived at our fishing spot by the lake. We walked straight down to the water and began fishing in Breiðuvík. Just before eight o’clock, a three-pound brown trout took a black Nobbler at the western end of the bay. Meanwhile, my wife was trying her luck in the middle of Veiðivík, where she felt some activity. I continued further west to the bank that has so often yielded fish, but this time, nothing bit.

I strolled back, and we had dinner in the middle of Breiðavík. Right after our meal, my wife cast into the center of the bay and immediately hooked a four-pounder, which she landed. It was then twenty minutes to nine. Only seven minutes later, she landed another fish, weighing a pound and a half.

Nearly an hour after that, I walked back to the bank west of Breiðavík. I was certain there were fish there, as is usually the case. The fly didn’t yield anything, but I knew the trout sometimes lie further out than my fly can reach. So, I grabbed the spinning rod and hurled a large Toby lure as far as I could—and then he struck. Another four-pound trout was landed right there.

The temperature that evening was like being inside a refrigerator. It was only three degrees Celsius with a fair bit of wind when we started fishing. One’s hands get quite numb under such conditions. Fortunately, the wind died down a little and shifted slightly to the east, though it continued to blow from the north. We headed to bed just after midnight, very content to have fresh fish for the freezer—and it was a pleasure to be able to give the Lithuanian carpenters some freshly caught, pink-fleshed trout from the moorland lake.

Núna höfum við lítinn tíma til að leika okkur þannig að það fer minna fyrir veiði en oft áður. Við hjónin tókum nú samt veiðidótið með í Brautarlæk þessa helgina því að það er stutt stund milli stríða í byggingamálunum. Við dunduðum okkur aðeins á byggingasvæðinu og renndum á laugardagskvöldinu í Selvatn. Selvatn er handan hálsins sem er ofan við Hreðavatn. Þar hefur Gummi Daníels kunningi Guðrúnar frá fyrri tíð komið sér upp skógarkoti. Þangað renndum við þetta kvöld. Guðrún vonaði sá ég að Gummi væri í skógarkotinu en hún átti samt ekki von á því vegna þess að hann er orðinn aldraður maður. Það reyndist tilfellið og Guðrún gat því ekki heilsað upp á skógarmanninn og endurnýjað veiðileyfið sem hún fékk þegar hún var unglingur. Hún var nefnilega í vist á bænum Hreðavatni í fjögur sumur sem unglingur og þar kynntist hún Gumma og fékk æfilangt veiðileyfi í vötnin sem tilheyra bænum.

Það er nú ekki því að heilsa að það veiðileyfi hafi verið vel nýtt. Vissulega höfum við nokkrum sinnum farið og veitt í Hreðavatni en aðeins einu sinni áður í Selvatni. Núna langaði okkur að skoða hvort það væri vænlegra að veiða sunnanvert í vatninu. Við reyndum nefnilega í fyrra að fluguköst voru ekki auðveld norðanvert. Það var fallegt veður þegar við gengum frá skógarkotinu að vatninu. Okkur leið eins og við værum að ganga inn í einhvern ævintýraheim. Gróðurinn umlykur allt þarna innfrá og Skógræktin hefur plantað heilmiklu. Þau tré eru orðin vel að vexti. Gróðursæld sem þessari eigum við heiðarfólkið ekki að venjast.

Veiðin var svo sem ekkert til að hrópa húrra fyrir en það var samt fiskur. Eftir fjögurra klukkustunda veiðidund höfðum við landað fimm urriðum þannig að við eigum tvær máltíðir á grillið fyrir okkur tvö því smáir voru þeir.

These days, we have very little time for leisure, so there is less fishing than usual. However, my wife and I did bring our gear to Brautarlækur this weekend, as there’s a brief window of calm amidst the construction work. After tinkering for a while at the building site, we drove over to Lake Selvatn on Saturday evening. Selvatn lies just over the ridge above Hreðavatn. That’s where Gummi Daníels, an old acquaintance of Guðrún’s, built himself a woodland cabin.

I could see that Guðrún was hoping Gummi would be there, though she didn’t expect it, as he is now an elderly man. As it turned out, he wasn’t home, so she couldn’t greet the ‘woodsman’ and renew the fishing permit she received as a teenager. She had worked at the Hreðavatn farm for four summers in her youth; that’s where she met Gummi and was granted a lifelong fishing permit for the lakes belonging to the estate.

It’s fair to say that the permit hasn’t been used to its full potential. While we’ve fished Hreðavatn a few times, we’ve only visited Selvatn once before. This time, we wanted to see if the southern side of the lake was more promising, as we discovered last year that fly casting was difficult on the northern side. The weather was beautiful as we walked from the cabin toward the lake. It felt as though we were stepping into a fairy-tale world; the vegetation surrounds everything there, and the Forestry Service has planted extensively. The trees have grown quite tall. We ‘moorland people’ aren’t used to such lush greenery.

The fishing itself was nothing to shout about, but there were fish. After four hours of tinkering about, we had landed five brown trout. Since they were small, that provides just enough for two grilled meals for the two of us.

Já, núna mér er eiginlega skapi næst að hætta þessu bara. Sagan á bak við þennan pirring hefst á því að ég kaupi mér nýja flugustöng því ég braut toppinn á Sage stönginni minni í fyrra. Eftir að hafa beðið í heilt ár eftir að Sage sendi nýjan topp gafst ég upp á biðinni og keypti mér vandaða Orvis flugustöng í Vesturröst. Daginn eftir að ég keypti stöngina hringir Veiðihornið og bíður mér nýja flugustöng á góðum afslætti. Sage gat nefnilega ekki útvegað efni í gömlu stöngina mína og þar lá skýringin á þessari löngu bið. Þar með átti ég tvær góðar flugustangir fyrir línu átta. Í fyrsta veiðitúrnum með nýju stöngina uppgötva ég að vöðlurnar mínar leka. Að vera blautur að veiða er frekar ónotalegt svo ég ákvað að kaupa mér nýjar vöðlur. Vöðlukaupin fjármagna ég með því að selja Sage stöngina.

Við hjónin erum á kafi í að smíða sumarhús í Borgarfirðinum og þess vegna var það ekki fyrr en núna á sunnudaginn sem ég fór fyrstu ferð í Þingvallavatn. Með nýja stöng og í nýjum vöðlum. Það gerist ekki betra. Veðrið var reyndar ekkert til að hrópa húrra fyrir. Rigning og sunnan strekkingur. Mér leið samt ljómandi vel við veiðarnar því ekki var ég blautur í nýju vöðlunum og það var hrein unun að kasta með nýju stönginni þrátt fyrir vindinn. Ég byrjaði á að reyna fyrir mér á þeim tveim stöðum sem ég veit að gefa stundum fisk þarna sunnan við Arnarfellið. Ég varð ekki var svo ég ákvað að ganga suður með austubakkanum í átt að Miðfelli. Ætlaði síðan að veiða bakkann til baka í rólegheitunum.

Mér hefur fundist að jafnvægið sé orðið eitthvað minna en áður var. Þess vegna fer ég sérstaklega varlega í Þingvallavatni því botninn getur verið varasamur. Hann er grýttur og stundum dýptkar snarlega og þá er hætt við að maður missi jafnvægið. Ég er til dæmis farinn að nota vaðstafinn sem ég vann í happadrætti á opnu húsi hjá Stangveiðifélaginu fyrir þrjátíu árum. Jæja, ég hefst handa við veiðarnar og fikra mig frá einum stað til annars í norðurátt. Eitt skiptið lá mér við falli þegar ég er að vaða í land. Ég hugsa með mér að þetta séu einmitt aðstæður sem gera vatnið varasamt. Skyndilega er eins og einhver ýti við mér og ég steypist eins og knattspyrnumaður með látum aftur fyrir mig og út í vatnið. Vatn fossar inn um hálsmálið á jakkanum og niður í vöðlurnar. Ég næ nú fljótt að standa upp og hugsa með mér að það dugði ekki að fá sér nýjar vöðlur. Ég kem samt rennandi blautur heim. Þá kemur áfallið. Toppurinn á nýju stönginni hafði brotnað í fallinu. Hmm, núna reynir á þjónustuna hjá Vesturröst og Orvis.

Honestly, right now I feel like just giving up. The story behind this frustration began when I bought a new fly rod because I broke the tip of my Sage rod last year. After waiting a full year for Sage to send a replacement tip, I gave up and bought a high-quality Orvis rod from Vesturröst. Literally the day after, the dealer for Sage called to offer me a brand-new rod at a discount because they could no longer source the material for my old one. So, suddenly, I owned two great 8-weight rods. On my first outing with the new gear, I discovered my waders were leaking. Since fishing while soaked is miserable, I decided to buy new waders, financing them by selling the Sage rod.

My wife and I are currently neck-deep in building our summer house in Borgarfjörður, so it wasn’t until this past Sunday that I finally made my first trip to Lake Þingvallavatn—equipped with the new rod and wearing the new waders. It doesn’t get better than that. The weather, however, was nothing to cheer about: rain and a stiff southerly breeze. Still, I felt great because I was dry in my new waders, and casting the new rod was a pure joy despite the wind. I started at two spots south of Arnarfell that I know occasionally yield fish. Seeing no sign of life, I decided to walk south along the eastern bank toward Miðfell, planning to fish my way back slowly.

I’ve noticed lately that my balance isn’t what it used to be. Because of that, I’m extra careful at Þingvallavatn; the bottom is treacherous—rocky and prone to sudden drop-offs where you can easily lose your footing. I’ve even started using a wading staff I won in a lottery at the Reykjavik Angling Club’s open house thirty years ago. So, I began fishing, moving from one spot to the next heading north. At one point, I nearly tripped while wading toward the shore. I thought to myself: These are exactly the conditions that make this lake dangerous. Suddenly, it felt as if someone had pushed me. I tumbled backward like a football player, crashing into the water.

Water gushed in through the collar of my jacket and down into my waders. I scrambled up quickly, thinking bitterly that buying new waders hadn’t helped much after all. I arrived home soaking wet, but then came the real shock: the tip of my brand-new rod had snapped in the fall. Hmm, now we’ll see how the service at Vesturröst and Orvis measures up.

Ég skaust einn upp í dal um helgina og ætlaði að byrja á sumarverkefninu. Sumarverkefnið er að steypa grunn undir nýjan Brautarlæk sem verður reistur í ágúst ef allar áætlanir standast. Við verðum heldur betur að halda vel a spöðunum ef við ætlum ekki að lenda í tímaþröng. Það verður nú samt að gefa sér tíma til að veiða og sjálfsögðu hafði ég nýju veiðistöngina með. Nýja stöngin kemur í stað þeirrar sem ég braut við Selvatn í júlí í fyrra. Sú stöng var Sage stöng með ábyrgð. Síðan leið hver mánuðurinn á fætur öðrum og aldrei kom stöngin úr viðgerð. Á endanum gafst ég upp á biðinni og keypti mér Orvis Helios 3F fyrir línu átta. Hörkufína stöng. Daginn eftir þau kaup hringdi söluaðili Sage stangarinnar og tjáði mér að ég gæti fengið nýja Sage stöng á verulegum afslætti. Það væri ekki lengur til efni í gömlu stöngina. Tilboðið var það gott að ég gat ekki hafnað því. Núna á ég tvær hörku góðar stangir fyrir línu átta.

Seinni partinn á laugardeginum skaust ég með nýju stöngina í Hreðavatn. Setti lítinn Killer með kúluhaus undir og hann var á í fyrsta kasti. Þetta veit nú á gott. Urriðinn sem tók var pundsfiskur. Það sem var ánægjulegt einnig var að ég fann ágætlega fyrir honum þótt smár væri. Valið stóð á milli þess að kaupa 3F stöngina eða 3D stöngina. 3F stöngin er heldur mýkri en 3D stöngin en D stöngin býður upp á lengri köst sem er gott í vatnaveiðinni. Ég valdi samt 3F og held að það haf verið rétt val vegna mýktarinnar. Ferðin skilaði fjórum punds silungum á land. Þrír urriðar og ein bleikja.